Dołącz do grona asystentów osób z ASD. Rozmowa z dr inż. Agnieszką Łapczuk o efektywnym pomaganiu
Początek studiów to dla wielu czas wyzwań – nowe miejsce, nowi ludzie, potrzeba przyswojenia zasad obowiązujących w środowisku akademickim oraz konieczność samodzielnego organizowania nauki. Dla części żaków te okoliczności mogą być szczególnie wymagające, a co za tym idzie – stresujące. Politechnika Krakowska pamięta o nich i wspiera studentów ze szczególnymi potrzebami. Uczelnia od kilku lat rozwija „Inkubator Asystentów”, a więc sieć studentów i pracowników, którzy zdobywszy odpowiednie przygotowanie, mogą pomagać neuroróżnorodnym osobom. Liderką „Inkubatora Asystentów” jest dr inż. Agnieszka Łapczuk z Katedry Chemii i Technologii Organicznej Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej, certyfikowana dogoterapeutka i felinoterapeutka. Zapraszamy do przeczytania rozmowy z naukowczynią na temat spektrum autyzmu (ASD), potrzeb osób neuroróżnorodnych, możliwości uzyskania wsparcia asystenta oraz zaangażowania się w wolontariat w ramach „Inkubatora Asystentów”.
Temat ASD jest w ostatnich latach mocno obecny w debacie publicznej, medialnej oraz dyskusji w mediach społecznościowych. Nie zawsze jednak pojawiające się informacje mają podstawy naukowe. Dlatego zacznijmy naszą rozmowę od tego, czym w ogóle jest spektrum autyzmu?
Spektrum autyzmu (ASD) to neuroróżnorodność związana z odmiennym sposobem odbierania i przetwarzania informacji, komunikowania się oraz funkcjonowania w relacjach społecznych. ASD jest bardzo zróżnicowane, ponieważ nie ma dwóch osób w spektrum, które funkcjonują dokładnie tak samo – mogą m.in. inaczej odbierać bodźce sensoryczne, potrzebować większej przewidywalności i jasno określonych zasad, mieć trudności z odczytywaniem niepisanych reguł społecznych w danej grupie lub odnajdywaniem się w nowych albo nieprzewidywalnych sytuacjach. Dla niektórych wyzwaniem może być również komunikacja, np. rozpoczęcie rozmowy, organizacja codziennych obowiązków, funkcjonowanie w dużych grupach i praca zespołowa, czy odnalezienie się w skomplikowanych procedurach administracyjnych.
Większość z wymienionych wyzwań doskonale obrazuje studenckie początki na uczelni. Przecież start studiów jest dla każdego dużą zmianą połączoną z koniecznością odnalezienia się w nowej przestrzeni, często nowym mieście, poznania nowych osób, nauką korzystania z uczelnianych systemów teleinformatycznych, przyswojeniem sporej dawki informacji i wreszcie sprawami formalnymi.
Pamiętajmy też, że spektrum autyzmu nie definiuje całej osoby. Studenci w spektrum mają różne zainteresowania, talenty i kompetencje, a odpowiednio dopasowane warunki oraz wsparcie otoczenia zdecydowanie ułatwiają im pełne uczestnictwo w życiu akademickim i wykorzystanie swojego potencjału.
Jaka jest zależność między osobami z ASD a neuroróżnorodnymi?
Do osób neuroróżnorodnych zalicza się nie tylko te w spektrum autyzmu, ale także osoby z ADHD, dysleksją czy innymi różnicami neurorozwojowymi. Mocno podkreślam, że ten fakt oczywiście nie oznacza, że wszyscy funkcjonują w taki sam sposób. Wręcz przeciwnie – neuroróżnorodność oznacza właśnie różnorodność.
Politechnika Krakowska oferuje wsparcie asystenckie skierowane do studentów i doktorantów w spektrum autyzmu. Jak wygląda ta pomoc?
Przede wszystkim nie polega na rozwiązywaniu za studenta jego problemów. Zadania asystenta to wspieranie samodzielności. Czasami wystarczy obecność drugiej osoby, która pomoże uporządkować sytuację, wyjaśni procedurę, pomoże znaleźć właściwe miejsce albo przygotować się do rozmowy z prowadzącym zajęcia lub załatwienia sprawy w dziekanacie. W pierwszych dniach czy tygodniach na uczelni bardzo pomocne może okazać się wspólne przejście po kampusie i poznanie najważniejszych przestrzeni. Co niezmiernie istotne – zakres pomocy asystenta ustalany jest indywidualnie, ponieważ – o czym już wspominałam – potrzeby są bardzo różne.
I tu płynnie przechodzimy do „Inkubatora Asystentów”, czyli politechnicznej sieci wolontariuszy, którzy z własnej woli i chęci niesienia pomocy zdobywają wiedzę na temat neuroróżnorodności i przekuwają ją w czyn poprzez efektywne wsparcie koleżanek i kolegów.
Dokładnie tak. Do zasilenia szeregów wolontariuszy-asystentów zapraszamy zarówno studentów, jak i pracowników Politechniki Krakowskiej. Kluczem do sukcesu w tej misji są po prostu chęci. Nie oczekujemy od kandydatów na wolontariuszy specjalistycznej wiedzy na temat autyzmu. To my chcemy ich do tej roli przygotować. Najważniejsze są dla nas otwartość, empatia, komunikatywność, szacunek dla drugiej osoby i gotowość do niesienia pomocy. Każdy wolontariusz otrzyma przygotowanie dotyczące neuroróżnorodności oraz roli asystenta. Oczywiście we wszelkich trudniejszych sprawach można liczyć na moje bieżące wsparcie. Dbamy też o to, by asystent otrzymał zaświadczenie o wolontariacie, dokumentujące zdobyte doświadczenie. Budowanie dostępnej uczelni nie polega wyłącznie na dostosowaniu przestrzeni czy wprowadzeniu określonych procedur. Równie ważne są wiedza, świadomość i codzienne relacje.
Jak liczna jest grupa asystentów?
W tym momencie grupa liczy 10 studentów, także I roku. I jeszcze jedno uzupełnienie. Otóż często ludzie nie rozumieją na czym w istocie rzeczy polega rola asystentów. Dlatego chcę żeby to wybrzmiało jednoznacznie: zadaniem asystenta z ASD nie jest „naprawianie” czy wyręczanie drugiej osoby. Chodzi raczej o stworzenie bezpiecznej relacji, w której student może otrzymać pomoc w pokonywaniu konkretnych trudności.
Gdzie lub do kogo osoby z ASD mogą zgłosić się z prośbą o wsparcie?
Osoby neuroróżnorodne mogą zgłosić się do Centrum Dostępności lub bezpośrednio do mnie: agnieszka.lapczuk@pk.edu.pl. Oferta wsparcia jest skierowana do studentów i doktorantów ze spektrum autyzmu, którzy potrzebują pomocy w funkcjonowaniu na uczelni. Chcemy, żeby osoba która potrzebuje pomocy, wiedziała, że może o nią poprosić. Pierwszym krokiem jest rozmowa o potrzebach i o tym, w jakich sytuacjach student chciałby otrzymać pomoc, ponieważ – wrócę do początku – nie ma dwóch osób w spektrum, które funkcjonują dokładnie tak samo. Dla jednej osoby najważniejsze będzie uporządkowanie spraw związanych ze studiami, dla innej pomoc w komunikacji lub możliwość przećwiczenia wcześniej sytuacji, która budzi stres. Studenci w spektrum, z którymi mamy na co dzień do czynienia, często wskazują, że obecność asystenta, który doskonale rozumie ich potrzeby, wyklucza ciągłe tłumaczenie, dlaczego jakaś sytuacja lub czynność jest dla nich trudna. Dzięki temu mogą skupić się na najważniejszym – na nauce.
Razem sprawiamy, że różne sposoby funkcjonowania nie stanowią przeszkody w studiowaniu, rozwijaniu zainteresowań i korzystaniu z możliwości, które daje Politechnika Krakowska.
Z dr inż. Agnieszką Łapczuk rozmawiał Bartłomiej Krystyński
Fot. archiwum prywatne Agnieszki Łapczuk
{fastsocialshare}
